๕๖ ปีแห่งการรอคอย… พระพุทธรูปหินทรายสกุลช่างพะเยา “กลับคืนบ้านเรา” อย่างสมเกียรติ ในวาระครบรอบ ๕๐ ปี จังหวัดพะเยา
๕๖ ปีแห่งการรอคอย… พระพุทธรูปหินทรายสกุลช่างพะเยา “กลับคืนบ้านเรา” อย่างสมเกียรติ ในวาระครบรอบ ๕๐ ปี จังหวัดพะเยา
ประวัติศาสตร์ที่มีชีวิต มรดกแห่งศรัทธาที่เดินทางกลับสู่มาตุภูมิ หลังได้รับการปกปักรักษายาวนานกว่าครึ่งศตวรรษ
วันที่ ๒ ตุลาคม ๒๕๖๙ นับเป็นอีกหนึ่งวันสำคัญที่ต้องจารึกไว้ในหน้าประวัติศาสตร์ของจังหวัดพะเยา เมื่อพระพุทธรูปและประติมากรรมหินทรายศิลปะสกุลช่างพะเยา ซึ่งเคยพลัดถิ่นไปจากแผ่นดินเกิด ได้รับการอัญเชิญกลับคืนสู่มาตุภูมิ เพื่อประดิษฐาน ณ พิพิธภัณฑ์วัดลี ตำบลเวียง อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา
กิจกรรมครั้งสำคัญนี้จัดขึ้นเนื่องในโอกาสครบรอบ ๕๐ ปีแห่งการจัดตั้งจังหวัดพะเยา โดยมี นางสาวอรอาภา โล่ห์วีระ ผู้ว่าราชการจังหวัดพะเยา พร้อมด้วยปลัดจังหวัดพะเยา เจ้าหน้าที่ปกครองจังหวัด หัวหน้าส่วนราชการ ประชาชน ร่วมต้อนรับและเป็นส่วนหนึ่งของการนำมรดกทางศิลปวัฒนธรรมอันล้ำค่ากลับคืนสู่บ้านเกิด
ภายในงานมีการต้อนรับขบวนอัญเชิญด้วยขบวนช่างฟ้อนและนางรำ ท่ามกลางบรรยากาศแห่งความปลื้มปีติและความภาคภูมิใจของพุทธศาสนิกชนและผู้ร่วมงาน พร้อมกิจกรรมร่วมออกโรงทานเพื่อถวายเป็นพุทธบูชาและแบ่งปันน้ำใจแก่ผู้มาร่วมงาน
การกลับมาครั้งนี้มิใช่เพียงการเคลื่อนย้ายโบราณวัตถุจากสถานที่หนึ่งไปยังอีกสถานที่หนึ่ง หากแต่เป็นการนำมรดกทางศิลปวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าของบรรพชนกลับคืนสู่บ้านเกิด เป็นการเชื่อมโยงเรื่องราวในอดีตกับคนรุ่นปัจจุบัน และเป็นของขวัญทางประวัติศาสตร์เนื่องในวาระครบรอบ ๕๐ ปี จังหวัดพะเยา
📜 ย้อนรอยประวัติศาสตร์ ๕๖ ปีแห่งการปกปักรักษา
๑. รากเหง้าแห่งพุทธศิลป์ สกุลช่างพะเยา (พ.ศ. ๑๙๕๐–๒๑๐๐)
พระพุทธรูปหินทรายเหล่านี้เป็นผลงานของช่างฝีมือในอดีตที่สะท้อนถึงความรุ่งเรืองทางพระพุทธศาสนาและศิลปกรรมของเมืองพะเยา โดยใช้หินทรายในท้องถิ่นบริเวณลุ่มน้ำอิงเป็นวัสดุสำคัญในการสร้างสรรค์ เอกลักษณ์ที่โดดเด่นคือพระพักตร์ที่มีรอยยิ้มละไม เปี่ยมด้วยความสงบและเมตตา แสดงให้เห็นถึงภูมิปัญญา ความประณีต และจินตนาการทางศิลปะของบรรพชน จนกลายเป็นเอกลักษณ์สำคัญของศิลปะสกุลช่างพะเยา อย่างไรก็ตาม เมื่อกาลเวลาผ่านไป บ้านเมืองเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงและภัยสงคราม วัดวาอารามหลายแห่งถูกทิ้งร้าง พระพุทธรูปจำนวนหนึ่งชำรุดแตกหักและถูกทอดทิ้งอยู่ตามโบราณสถาน
๒. ภารกิจแห่งศรัทธา การกอบกู้มรดกจากการสูญหาย (พ.ศ. ๒๕๑๑–๒๕๑๓) ในช่วงเวลาที่โบราณวัตถุในพื้นที่ภาคเหนือกำลังเผชิญกับภัยจากการลักลอบขุดค้นและตัดเศียรพระพุทธรูปเพื่อนำไปจำหน่าย ได้มีผู้มีจิตศรัทธาลุกขึ้นมาทำหน้าที่ปกป้องมรดกทางวัฒนธรรม
เจ้าชื่น สิโรรส พร้อมด้วยคณะศรัทธาวัดอุโมงค์ จังหวัดเชียงใหม่ ได้ร่วมกันรวบรวมชิ้นส่วนพระพุทธรูปหินทรายที่แตกหักจากวัดร้างในจังหวัดพะเยา นำไปเก็บรักษาไว้ ณ วัดอุโมงค์ (สวนพุทธธรรม) จังหวัดเชียงใหม่ การกระทำดังกล่าวถือเป็นภารกิจแห่งความเสียสละที่มีคุณค่าอย่างยิ่ง เพราะหากปราศจากการปกปักรักษาในครั้งนั้น มรดกทางศิลปวัฒนธรรมจำนวนมากอาจสูญหายไปอย่างไม่มีวันหวนกลับ ตลอดระยะเวลากว่า ๕๖ ปี พระพุทธรูปเหล่านี้ได้รับการดูแลรักษาไว้ รอคอยวันที่จะได้กลับคืนสู่แผ่นดินอันเป็นต้นกำเนิดอีกครั้ง
๓. การกลับคืนมาตุภูมิ ของขวัญทางประวัติศาสตร์ในวาระ ๕๐ ปี จังหวัดพะเยา (พ.ศ. ๒๕๖๙) การเดินทางกลับของพระพุทธรูปหินทรายในครั้งนี้ เกิดจากความร่วมมือและการประสานงานของผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่ายที่ตระหนักถึงความสำคัญของการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมท้องถิ่น
ในวาระครบรอบ ๕๐ ปีแห่งการจัดตั้งจังหวัดพะเยา จึงได้มีการอัญเชิญพระพุทธรูปและประติมากรรมหินทรายศิลปะสกุลช่างพะเยากลับคืนสู่บ้านเกิด เพื่อประดิษฐาน ณ พิพิธภัณฑ์วัดลี ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม และพระพุทธศาสนา สำหรับประชาชน นักเรียน นักศึกษา และผู้สนใจจากทั่วประเทศ
การกลับมาครั้งนี้จึงมีความหมายมากกว่าการนำโบราณวัตถุกลับคืนพื้นที่ เพราะเป็นการคืนเรื่องราวของบรรพชนให้แก่ลูกหลานชาวพะเยา และเป็นโอกาสสำคัญในการสืบสานคุณค่าของศิลปวัฒนธรรมให้คงอยู่ต่อไป
🙏 ๕๖ ปีที่รอคอย… จากการปกปักรักษาสู่การกลับคืนบ้านเรา
พระพุทธรูปหินทรายเหล่านี้อาจเป็นเพียงชิ้นส่วนของศิลาที่ยืนหยัดผ่านกาลเวลา แต่สำหรับชาวพะเยาแล้ว สิ่งเหล่านี้คือหลักฐานแห่งความรุ่งเรืองของบ้านเมือง คือภูมิปัญญาของบรรพชน และคือรากเหง้าทางวัฒนธรรมที่ไม่อาจประเมินค่าเป็นตัวเงินได้
วันนี้ สิ่งที่เคยพลัดพรากได้กลับคืนสู่มาตุภูมิแล้ว
จากนี้ไป พระพุทธรูปและประติมากรรมหินทรายสกุลช่างพะเยาจะไม่ใช่เพียงเรื่องเล่าในหน้าประวัติศาสตร์ แต่จะเป็นมรดกที่คนรุ่นปัจจุบันได้สัมผัส เรียนรู้ และส่งต่อความภาคภูมิใจนี้ไปยังลูกหลานสืบไป มรดกของแผ่นดิน ไม่ได้มีคุณค่าเพียงเพราะอยู่มานาน แต่มีคุณค่าเพราะเรารู้จักรักษา และส่งต่อให้คนรุ่นหลังได้เห็นด้วยตาตนเอง”
ข่าวสารเมืองพะเยา | บันทึกเรื่องราวประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่น #ข่าวสารเมืองพะเยา #พระพุทธรูปหินทรายสกุลช่างพะเยา #พิพิธภัณฑ์วัดลี #พะเยา50ปี #มรดกทางวัฒนธรรม #กลับคืนบ้านเรา #ประวัติศาสตร์พะเยา
10 
