วัดพระธาตุแสงแก้วมงคล อ.ดอกคำใต้

#วัดงามแห่งอำเภอดอกคำใต้ พาไปแอ่ววัดพระธาตุแสงแก้วมงคล อ.ดอกคำใต้ จ.พะเยา
ประวัติเดิมของวัดพระธาตุแสงแก้วมงคล สร้างเมื่อ พ.ศ.2475
สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ 48 ไร่
เดิมเป็นพุธสถาน อันประกอบด้วยพระเจดีย์พระวิหาร ซึ่งมีซากปรังหักพังเหลือเพียงฐานอิฐซากวิหาร
ตั้งอยู่บนเนินเขาเตี้ยๆ ทางทิศตะวันออกของตัวอำเภอดอกคำใต้ในปัจจุบัน
และมีสันเขาใหญ่ทอดยาวโอบล้อม รอบทุกด้านดุจกำแพงธรรมชาติ
เป็นโบราณสถานที่มีอายุอยู่ระหว่างยุคของพ่อขุนรามงำเมืองกับพญาธุทธิเจียง ราว๕๐๐-๗๐๐ปีมาแล้ว

ประมาณปี พ.ศ.๑๘๔๙-๒๐๔๙ โดยอาศัยหลักฐานเทียบเคียงจาก ก้อนอิฐ เหล็กลิ่ม และเครื่องถ้วยชาม
ไหสังคโลก จากวัดใกล้เคียงที่มีหลักฐานศิลาจารึก ในยุคสมัยนั้นถือว่าความเจริญรุ่งเรือง
ของพระพุธศาสนาคือวิวัฒนาการความเจริญของบ้านเมือง ฉะนั้นในยุคที่บ้านเมืองร่มเย็นเป็นสุข
จึงปรากฏมีหลักฐานทางพระพุธศาสนามากมาย เช่น วัดวาอารามเจดียสถาน

ดังนั้น ความสำคัญของบ้านเมืองสังคมความเจริญผู้คนจึงถือจุดรวมศูนย์กลางอยู่ ที่ศาสนาและวัฒนธรรม
และความศรัทธาปสาทะทุ่มเทกำลังกาย กำลังใจ มโนธรรมสะท้อนภาพจิตวิญญาณอันสูงส่งต่อพระพุธศาสนา
ทั่วทุกหัวระแหงจึงมีแต่โบสถ์ วิหารเจดีย์ วัดวาอารามอยู่ดาษดื่นทั่วไปที่มาของวัดพระธาตุแสงแก้วมงคลแต่ก่อนนั้น
ก็ล่มสลายไปตามกาลเวลา

ต่อมาก็เลือนลางถูกธรรมชาติ ต้นไม้ เครือเขาขึ้นปกคลุมเหลือทิ้งไว้แต่สิ่งก่อสร้างที่ปรักหักพังคือร่องรอย
แห่งความเจริญของพระพุธศาสนาที่บรรพบุรุษบูรพาจารย์ได้รังสรรค์ประติมากรรม
ศิลปกรรมแห่งประวัติศาสตร์ไว้ให้อนุชนรุ่นหลังได้ศึกษาและค้นคว้าจุดเริ่มบูรณะการสร้างวัด
ก่อนที่จะมาปฏิสังขรณ์สร่างเป็นวัดขึ้น ประมาณปี พ.ศ. ๒๔๖๖ พุทธสถานแห่งนี้ได้รกร้างอยู่ท่ามกลางป่าเขา

ต่อมามีชาวบ้านมาอาศัยทำสวนไร่นาไม่ห่างจากวัดเท่าไร
ในยามคำคืนชาวบ้านจะเห็นฉัพพรรณรังสีเป็นรัศมีจากองค์พระธาตุเจดีย์โบราณขึ้น อย่างสวยงามจึงเป็นที่มาของชื่อวัด
สมัยเมื่อครูบาเจ้าศรีวิชัยนักบุญแห่งล้านนาไทยได้จาริกแสวงบุญมายังถิ่นนี้
ก็เคยแวะพักผ่อนให้ศิลให้พรชาวบ้านเป็นที่ประทับใจ จนชาวบ้านบางคนอยู่ปฏิบัติถือศิลกินเจเหมือนฤาษีโยคีอยู่พักใหญ่

หลังจากนั้นก็มีพระเณรมาพำนักอยู่บางคราวห่างกันราว ๑๐ กว่าปี เป็นที่สังเกตสถานที่แห่งนี้พระเณรผู้มาอยู่ทุกครั้ง
จะต้องกินเจฉันมื้อ เดียว ต่อมาได้มีครอบครัว คุณพ่ออินปั๋น ปินใจ ได้มาอยู่บริเวณใกล้วัดร้างแห่งนี้แผ้วถางที่ทำพืชไร่
และได้ปรับพื้นที่บน วัดจนหมดเกลี้ยง อยากจะบูรณะปฏิสังขรณ์องค์พระธาตุเจดีย์ขึ้นมาใหม่เพื่อรักษาโบราณสถานก็มาพ้องกันพอดี

ในช่วงนั้นสามเณรอานันท์ ฟองแก้ว ได้กลับจากสวนโมกขพลารามอำเภอชัยยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี
ได้มาบำเพ็ญสมณธรรมอยู่ตรงหอบูรพาจารย์และพึ่งอุปสมบทได้๓พรรษา อายุขณะนั้น ๒๖ปี
ขณะเดียวกันที่ คุณพ่ออินปั๋น ปินใจ ได้นิมนต์พระอานันท์ พุทธธัมโม ให้เป็นประธานบูรณะก่อสร้างองค์พระธาตุเจดีย์
โดยสร้างครอบองค์เดิมและได้ บรรจุพระบรมสารีริกธาตุวัตถุมงคลมากมาย
พร้อมกันนี้ได้ปรึกษาการตั้งชื่อวัดใหม่ โดยถือเอาศุภนิมิตที่ชาวบ้านเห็นฉัพพรรณรังสีรัศมีขององค์พระสารีริกธาตุ
จนเป็นที่โจษขานอยู่เวลานั้นเป็นสำคัญตั้งชื่อว่า วัดพระธาตุแสงแก้วมงคล

พิกัด: https://maps.app.goo.gl/xTjWc89WX3RR57uLA

ที่มา : พะเยาบ้านฉัน