เรื่องราวตำนานพระยอดขุนพลพะเยา

เรื่องราวตำนานพระยอดขุนพลพะเยาเนื้อดินกรุสันธาตุกลางกว๊านพะเยาหรือวัดติโลกอารามในอดีต

เป็นศิลปผสมผสานระหว่างช่างชาวพื้นเมืองเดิมภูกามยาวและช่างฝีมือช่างชาวสุโขทัย
ที่ติดตามพญายุทธิษฐิระเจ้าเมืองพิษณุโลกซึ่งเป็นบุตรบุญธรรมของพระเจ้าติโลกราช

ในตำแหน่งเจ้าสี่หมื่นมาครองเมืองพะเยาก่อให้เกิดศิลปฝีมือสกุลช่างหลวงพะเยาที่ผ่านทางศาสนสถานพระบูชาหินทราย
และพระเครื่องที่ฝากลือเลื่องไว้ในแผ่นดินให้รุ่นหลังได้ศึกษาถึงรากเหง้าความเป็นมาของเชื้อชาติ
และภาคภูมิใจในชาติกำเนิดและรักในถิ่นฐานของตัวเอง พระยอดขุนพลกรุสันธาตถูกขุดค้นพบเจอจากบุคคลในพื้นที่ในปี 2526
และมีมากมายหลายหลากพิมพ์ แต่รวมๆกันแล้วไม่น่าจะเกิน 200 องค์เป็นพระเนื้อดินมีอายุเกิน500ปีขึ้นไป

ซึ่งแต่ละพิมพ์ทรงมีลวดลายและส่วนประกอบในพิมพ์แตกต่างกันไปแต่ที่ไม่แตกต่างกัน
คือ พุทธลักษณะของตัวองค์พระที่มีหน้าอกกว้างเอวเล็กและมีสัดส่วนที่สวยงามซึ่งเป็นพุทธลักษณะพิเศษของพระเครื่องของเมืองพะเยา

พระยอดขุนพลพะเยาพิมพ์หอก-ฉัตรฐานขีด กรุสันธาตุหรือวัดติโลกอารามเป็นอีกพิมพ์หนึ่งที่เข้มขลังสวยงาม
ด้วยฝีมือบรมครูสกุลช่างพะเยาที่บรรจงแกะแม่พิมพ์ได้อย่างสวยงามทั้งรูปทรงองค์พระที่ได้สัดส่วน
และลวดลายส่วนประกอบในพิมพ์พระที่มีฉัตรไว้คอยบดบังแสงแดดและลมฝนได้อย่างสวยงามอลังการ
ทำให้พระยอดขุนพลพะเยาเป็นที่ต้องการอย่างมากมายของคนในพื้นที่และผู้คนทั่วไปอยากจะมีไว้ครอบครอง
แต่ด้วยพระที่ถูกค้นพบเจอมีจำนวนน้อยจึงทำให้พบเจอพระแท้ ๆ ยากพอสมควร
และผู้ที่ได้ครอบครองต่างหวงแหนเป็นอย่างยิ่ง