เตาเผาโบราณซึ่งมีอายุกว่า ๗๐๐ ปี โบราณเวียงบัว

#พะเยา เตาเผาโบราณซึ่งมีอายุกว่า ๗๐๐ ปี โบราณเวียงบัว แหล่งโบราณคดีเมืองพะเยา
เตาเผาโบราณซึ่งมีอายุกว่า ๗๐๐ ปี ซึ่งเป็นเตาเผาโบราณที่เก่าแก่ที่สุดในล้านนา
ค้นพบเตาเผาและเศษเครื่องจานชามอยู่ตามที่ลาดเนิน ตามริมลำน้ำห้วยแม่ต๋ำ ตามไร่นา และสวนของชาวบ้าน เตาเผาที่พบนั้นอยู่ในกลุ่มของเตาเก๊ามะเฟือง

เตาเก๊ามะเฟืองที่พบ มีความยาว ๕.๑๕ เมตร กว้าง ๑.๙๐-๒.๐๐ เมตร ปล่องสูง ๑.๖๕ เมตร ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางปล่อง ๑.๖๕ เมตร ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางปล่อง ๔๐-๔๕ ซม. พื้นเตาเป็นดินอัดเรียบและยาทับด้วยดินเหนียวมีกำแพงกันไฟสูง ๓๕ ซม. ห้องภาชนะยาว ๒.๔๕ เมตร การขุดพบหลักฐานการผลิตเครื่องจานชามเนื้อแกร่งชนิดเคลือบ อยู่ประมาณปีพ.ศ.๑๘๒๓-๑๘๔๓ ในสมัยพระยางำเมือง แห่งเมืองพะเยา พบลวดลายภูมิจักรวาลที่เป็นอัตลักษณ์ของเครื่องจานชามที่เวียงบัวหลายแบบ มีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นเฉพาะตัวคือ การกดทับลายด้วยดวงตรา การพิมพ์กดลาย การขูดเส้น ขูดสี เซาะร่อง แกะสลักลายเป็นรูปต่างๆ ส่วนใหญ่จะตกแต่งลวดลายตรงกลางชามด้านในลายลักษณ์ที่สำคัญที่พบได้แก่ ปลา สิงห์ ช้าง ม้า ดวงอาทิตย์ ธรรมจักร ก้นหอย ขวัญ อนันตวัฏฏะ ศรีวัตสะ นกหงส์ นกยูง นกสีแดงหรือฟีนิกส์ ซึ่งส่วนมากเป็นลายลักษณ์แบบใหม่ที่ยังไม่เคยพบเครื่องจานชามของแหล่งเตาอื่นๆ ในประเทศไทยหรือต่างประเทศมาก่อนหลักฐานโบราณวัตถุที่พบในการขุดค้นเตาเก๊ามะเฟือง ทั้งหมดเป็นเครื่องปั้นดินเผา ที่สำคัญมี ๔ กลุ่ม

๑. ภาชนะประเภทจานชาม
๒. ภาชนะประเภทไห
๓. กี๋แผ่นกลมแบบสำหรับทำลวดลาย
๔. ตราประทับสำหรับทำลวดลาย

เครื่องปั้นดินเผาที่ค้นพบในกลุ่มเตาเก๊ามะเฟือง เป็นเครื่องจานชามชนิดเนื้อแกร่ง เคลือบผิวอย่างสวยงาม
ส่วนใหญ่เคลือบผิวเฉพาะด้านใน ไม่ทาดินรองพื้นสีขาวที่ด้านนอก มีการเคลือบและเผาซ้ำ ทำให้จานชามเนื้อแกร่งยิ่งขึ้น
สีที่เคลือบส่วนมากเป็นโทนสีเขียว เช่น สีเขียวอ่อน สีเขียวแกมเหลือง และสีขาวนวล เนื้อดินที่ใช้ในการปั้นส่วนมากเป็นเนื้อดินสีดำ
และมีเนื้อดินละเอียดสีขาว และสีขาวนวลปะปนอยู่ด้วย แต่มีจำนวนน้อย

ประวัติความเป็นมาของหมู่บ้านเวียงบัวบ้านเวียงบัว เป็นบ้านหมู่ ๗ ในตำบลแม่กา อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา
สภาพพื้นที่เป็นเนินดินลอนลูกคลื่น มีแหล่งน้ำอุดมสมบูรณ์ แหล่งน้ำ สำคัญ คือ ลำน้ำแม่ต๋ำ และน้ำจำเดิมที่ตั้งบ้านเวียงบัว เป็นป่า มีต้นไม้รกทึบ
ประชาชนในหมู่บ้านใกล้เคียงใช้เป็นสถานที่เลี้ยงสัตว์ หรือที่เรียกกันว่า ปางวัว ปางควาย
และได้มีการขยายมาตั้งชุมชนเมื่อประมาณร้อยปี โดยแรกเริ่มนั้น มี ๒ – ๓ ครอบครัว เป็นผู้ย้ายถิ่นมาจากจังหวัดเชียงราย

ซึ่งที่ตั้งหมู่บ้านเดิมเป็นที่ลุ่มอยู่ใกล้ลำน้ำ แต่เมื่อประสบปัญหาน้ำท่วมจึงได้ย้ายมาตั้งชุมชนยังที่ตั้งหมู่บ้าน
ในปัจจุบันสำหรับทีั่มาของชื่อหม่บ้าน เดิมเรียกกันว่า บ้านจำบัว คือมีน้ำจำและมีหนองน้ำขนาดใหญ่ซึ่งเต็มไปด้วยดอกบัว
แต่น่าเสียดายที่หนองน้ำนี้ปัจจุบันได้ตื้นเิขินไปแล้วและภายหลังได้มีการศึกษาทางโบราณคดี
พบว่าที่ตั้งหมู่บ้านมีร่องรอย กำแพงเมือง ประเภทคูน้ำ คันดิน ซึ่งเป็นลักษณะของเมืองหรือเวียงในสมัยก่อน
จึงได้เรียกชื่อ หมู่บ้านว่า “เวียงบัว”