วัดลี : วัดโบราณแห่งตลาดพะเยา

กันยายน 12, 2025กันยายน 12, 2025 admin 0 Comments

Ep.55 วัดลี : วัดโบราณแห่งตลาดพะเยา

หากพูดถึงวัดเก่าแก่ของเมืองพะเยา ชื่อหนึ่งที่ไม่อาจมองข้ามคือ “วัดลี”
ซึ่งถือเป็นรากฐานทางศรัทธาและเป็นหลักฐานสำคัญในการศึกษาประวัติศาสตร์เมืองพะเยา
ชื่อ “ลี” ในภาษาพื้นเมืองเหนือ หมายถึง “กาด” หรือ “ตลาด”
นั่นหมายความว่าวัดนี้ตั้งอยู่กลางย่านชุมชนค้าขายในอดีต

การสร้างวัด (พ.ศ. 2038)วัดลีสร้างขึ้นเมื่อ ปี พ.ศ. 2038 (จ.ศ. 857)
ตรงกับสมัยพระเจ้ายอดเชียงราย กษัตริย์แห่งอาณาจักรล้านนา
โดย เจ้าสี่หมื่นพะเยา ผู้ครองเมืองพะเยาในขณะนั้นได้รับพระราชโองการให้สร้างวัดนี้ขึ้น
เพื่อถวายเป็นพุทธบูชาและเป็นอนุสรณ์แด่พระเจ้ายอดเชียงรายในพิธีการก่อสร้างมีการฝังหินกำหนดเขตวัด
และผูกพัทธสีมา เพื่อให้อุโบสถมีความศักดิ์สิทธิ์
โดยมี พระมหาเถรปัญญาวังสะ ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสองค์แรก และมีพระจำพรรษา 3 รูป

ช่วงเมืองร้างและการเสื่อมโทรมในสมัยพระเจ้าเมกุฏิสุทธิวงศ์ (ท้าวแม่กุ) แห่งล้านนา
เกิดศึกสงครามกับพม่า และในที่สุดล้านนาตกเป็นเมืองขึ้นยาวนานถึง 216 ปี
บ้านเมืองรวมถึงเมืองพะเยาถูกทิ้งร้าง ประชากรอพยพหนีภัยสงคราม ศาสนสถานจำนวนมากถูกปล่อยรกร้าง
วัดลีก็เป็นหนึ่งในนั้นที่กลายเป็นวัดร้างอยู่หลายร้อยปี

การบูรณะโดยครูบาศรีวิชัยวัดลีเพิ่งกลับมาฟื้นฟูครั้งใหญ่ในช่วงปี พ.ศ. 2463–2478
เมื่อ ครูบาศรีวิชัย นักบุญแห่งล้านนา เดินทางมาบูรณปฏิสังขรณ์ โดยร่วมกับคณะศรัทธาชาวบ้าน
ทำให้วัดลีฟื้นคืนชีพอีกครั้งและกลับมาเป็นวัดประจำชุมชน

สิ่งสำคัญในวัด
องค์พระธาตุวัดลี : เจดีย์โบราณศิลปะล้านนาที่สันนิษฐานว่าสร้างราวพุทธศตวรรษที่ 21
พระพุทธบาทจำลองหินทราย : โบราณวัตถุศักดิ์สิทธิ์ที่ประดิษฐานอยู่คู่กับวัดตั้งแต่ยุคแรก
พระพุทธรูปหินทราย : ศิลปะสกุลช่างพะเยาที่โดดเด่น งดงาม องค์ใหญ่ที่สุดของวัดลี อยู่คู่พระธาตุเจดีย์
ศิลาจารึกวัดลี : กล่าวถึงการสร้างวัดเมื่อ พ.ศ. 2038 เป็นหลักฐานสำคัญยืนยันอายุและประวัติของวัด
พิพิธภัณฑ์เวียงพยาว (วัดลี) : พื้นที่เก็บรักษาโบราณวัตถุ ศิลปะ และภูมิปัญญาท้องถิ่น
ที่สะท้อนความรุ่งเรืองของช่างฝีมือเมืองพะเยา

ความหมายต่อชุมชนวัดลีไม่เพียงเป็นวัดเก่าแก่ แต่ยังสะท้อนให้เห็นถึงพัฒนาการของเมืองพะเยา
ตั้งแต่ยุคสร้างบ้านแปงเมือง ผ่านการล่มสลายจากสงคราม และการฟื้นคืนศรัทธาในสมัยใหม่
วันนี้วัดลียังคงเป็นศูนย์กลางจิตใจของชุมชน และเป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นที่สำคัญ

สรุป“วัดลี” คือพยานเงียบของเมืองพะเยาที่เล่าเรื่องราวตั้งแต่ความรุ่งเรือง การเสื่อมถอย
และการฟื้นคืนในศรัทธาของชาวล้านนา ผ่านเจดีย์ พระพุทธรูป และศิลาจารึกที่ยังคงอยู่จนทุกวันนี้

เรื่องราวของพะเยา เป็นสิ่งที่น่าภาคภูมิใจอย่างยิ่ง

ฝากกดติดตามเพจ “พะเยาเล่าเรื่อง” เพื่อติดตามเรื่องราวประวัติศาสตร์ของเมืองพะเยากันต่อไปด้วยนะครับ