อนุสาวรีย์ ร.อ.แฮนด์ มาร์คอส เยนเซ่น ตำรวจหนุ่มที่สละชีพปกป้องเมืองพะเยา

ประวัติศาสตร์ของพะเยาที่หลายคนอาจสงสัยคืออะไร? ในสถานที่อันทรงเกียรติแห่งนี้อนุสาวรีย์ ร.อ.แฮนด์ มาร์คอส เยนเซ่น ตำรวจหนุ่มที่สละชีพปกป้องเมืองพะเยาจากกบฏเงี้ยวในอดีต
อนุสาวรีย์ ร.อ.แฮนด์ มาร์คอส เยนเซน นายตำรวจหนุ่มที่สละชีพปกป้องเมืองพะเยาจากกบฏเงี้ยวในอดีต
ประวัติอนุสาวรีย์ ร.อ. กัปตัน แฮนส์ มากว๊อร์ต เยนเซ่น จัดสร้างเมื่อเดือนมิถุนายน 2516 และได้ทำการบำเพ็ญกุศล เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน 2416 โดย พล.ต.ต. ชวรวย ปริยานนท์ ผู้บังคับการตำรวจภูธร เขต 5 จังหวัดลำปาง และได้ทำการบูรณะใหม่ครั้งสุดท้าย เดือน ตุลาคม 2529 ในสมัย พ.ต.อ.สมคิด เพ็ญไชยยา เป็น ผกก.ภ.จว. พะเยา
ร.อ. แฮนด์ มากว๊อร์ต เยนเซน เป็นชาวเดนมาร์ก อายุ 24 ปี เกิดเมื่อ พ.ศ. 2421 เมื่อประมาณ พ.ศ. 2442 ได้เข้ามารับราชการตำรวจไทย และได้พระราชทานยศ ซึ่งขณะนั้น ยศทหาร – ตำรวจ เป็น ร.อ. เทียบเท่า ร.ต.อ. ต่อมาถึงส่งมาเป็นครูฝึกตำรวจภูธร และเป็นผู้ตรวจการตำรวจภูธรลำปาง ในบังคับบัญชา ของ พ.ต.เจ้าราชภาติกวงษ์ ผู้บังคับกองตำรวจภูธรลำปาง เมื่อวันที่ 4 สิงหาคม 2445 เงี้ยวเป็นกบฏเข้าตีนครลำปาง ร.อ.แฮนส์ มากว๊อร์ต เยนเซ่น ได้คุมกำลัง 1 หมวด เข้าตีต่อสู้ป้องกันนครลำปาง ไว้ได้ เมื่อ วันที่ 14 ตุลาคม 2445 ทราบข่าวว่าเงี้ยวจะเข้าตีแขวงเมืองพะเยา จึงคุมกำลังตำรวจเป็นกองหน้ามีทหารเป็นกองหลวง ร.อ.แฮนส์ มากว๊อร์ต เยนเซน กับ ร.ท.ชุ่ม พร้อมตำรวจ 22 นาย ออกเดินทางล่วงหน้ามาถึงบ้านแม่ห้วยเกี๋ยง แขวงเมืองพะเยา เกิดปะทะต่อสู้อย่างดุเดือด ตีพวกเงี้ยวแตกหนีแล้วลุกไล่ติดตามไปจนถูกอาวุธปืนถึงแก่ความตายส่วนศพของ ร.อ.แฮนส์ มากว๊อร์ต เยนเซน เจ้าบุญวาทย์มานิตย์ เจ้าผู้ครองนครลำปาง นำศพไปบำเพ็ญกุศลอย่างสมเกียรติที่ นครลำปาง และนำศพไปฝังไว้ที่สุสานคริสเตียนลำปาง ส่วนสถานที่เสียชีวิต ณ ที่แห่งนี้จึงได้จัดสร้างอนุสาวรีย์ไว้เพื่อเชิดชูวีรกรรมสืบไปประวัติโดยย่อ
ประวัตินายร้อยเอก เอ็ช. เอ็ม. เย็นเซ็น
Captain H.M. Jensen อายนายร้อยเอก เอ็ช. เอ็ม. เย็นเซ็น เป็นชาวเดนมาร์ก ได้รับการชักชวนจากนายพันโทพระยาวาสุเทพ ให้เข้ารับราชการในกรมตำรวจ เมื่อ พ.ศ. 2443 ต่อมาได้เลื่อนยศเป็นนายร้อยเอก ตำแหน่งครูฝึกตำรวจภูธรที่เชียงใหม่ ถึงแก่กรรมขณะปฏิบัติหน้าที่ปราบปรามพวกกบฏเงี้ยวที่เมืองพะเยา โดยถูกพวกกบฏเงี้ยวแบบซุ่มยิงข้างทางที่บ้านแม่กาท่าข้าม เมืองพะเยา เป็นนายตำรวจไทย เชื้อสายเดนมาร์ก เกิดเมื่อ พ.ศ. 2421 เสียชีวิตเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2445