Page 13 - E Book

ี
ื
ช่วงเวลาน้เอง เช้อพระวงศ์สุโขทัยพระนามว่า “ยุทธิษฐิระ” หรือยุทธิษเฐียรมาขอสวามิภักด ิ ์ H i s t o r y
�
�
�
กับแคว้นล้านนา ช่วยทาสงครามจนได้รับสถาปนาเป็นเจ้าเมืองพะเยา ซ่งพระองค์ทรงทานุบารุงเมือง
ึ
พร้อมกับพระพุทธศาสนาตลอดรัชสมัย
เมื่อแคว้นล้านนาเรืองอ�านาจมาถึงต้นพุทธศตวรรษที่ 22 พม่าแห่งแคว้นหงสาวดีก็เข้ายึดครอง
ดินแดนทั้งหมด แล้วปกครองต่อมาไม่น้อยกว่า 200 ปี ท�าให้บทบาทเมืองพะเยาซบเซาลงไป จนกาลเวลา
ล่วงมาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ พงศาวดารเมืองเงินยางเชียงแสนกล่าวว่า พ.ศ.2330 เมืองเหนือตอนบน
6 เมืองคิดกบฏต่อพม่าแต่ไม่ส�าเร็จ เจ้าเมืองพะเยาจึงหลบหนีไปอยู่เมืองล�าปางท�าราชการกับกรุงเทพฯ
ั
คร้งรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระน่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (พ.ศ. 2367 - 2394) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ั
ให้ฟื้นฟูเมืองพะเยาเพื่อเป็นเมืองหน้าด่านขึ้นกับเมืองล�าปาง มีการหักร้างถางพง ปฏิสังขรณ์วัดวาอาราม
ภายใต้การน�าของเจ้าหลวงวงศ์และเจ้าหลวงยศ ตามล�าดับ
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (พ.ศ. 2411 - 2453) ทรงปฏิรูปการปกครอง
ในส่วนภูมิภาคให้เป็นระบบมณฑลเทศาภิบาล เมืองพะเยาจึงอยู่ภายใต้การปกครองของมณฑลลาวเฉียง

ซึ่งต่อมาเปลี่ยนเป็นมณฑลพายัพ โดยหลังจากนั้นไม่นาน กลุ่มชาติพันธุ์เงี้ยวบางพวกกับผู้ร่วมอุดมการณ์
ในเมืองแพร่ต่อต้านแล้วลุกลามมาถึงเมืองพะเยา ท�าให้พระยาประเทศอุดรทิศ (เจ้าหนานไชยวงศ์ ศีติสาร)
เจ้าเมืองต้องอพยพผู้คนและขอก�าลังทหารจากเมืองล�าปางมาช่วยปราบปราม
ื
เม่อเหตุการณ์ดังกล่าวสงบลง พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดให้ปรับฐานะ
เมืองพะเยาเป็น “จังหวัดบริเวณพะเยา” แล้วก็ยุบเป็น “อ�าเภอเมืองพะเยา” และ “อ�าเภอพะเยา” Phayao in the old days
ขึ้นกับจังหวัดเชียงราย The regions surrounding the Ing River in Phan district, Chiang Rai, and extending
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร to the Ngao River basin in Lampang, as well as the mountainous area near the Yom River
�
(พ.ศ.2489-2559) รัฐบาลเล็งเห็นศักยภาพอาเภอพะเยากับอาเภอข้างเคียง จึงรวมเข้าด้วยกันแล้ว in Pong district, bear evidence of ancient creature habitation through the discovery of
�
ประกาศจัดตั้ง “จังหวัดพะเยา” ขึ้นใหม่ ณ วันที่ 28 สิงหาคม พ.ศ. 2520 จนกระทั่งถึงปัจจุบัน fossilized elephant (Deinotherium) molar teeth and jawbones. Additionally, remains of
ที่มา : หอจดหมายเหตุแหงชาติเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร พะเยา a 25-million-year-old elephant’s tusk (Stegolophodon) were unearthed in Pong district.
่
Furthermore, in Chiang Muan district, dinosaur tooth samples belonging to Khoratpithecus
Chiangmuanensis, dating back approximately 10-13 million years, have also been found.

Prior to pre-history, Phayao has a rich history dating back over 3000 years
where archeologists have discovered human skeletons, clay pottery, metal weapons,
decorations, and even the evidence of pets at Wiang Lo, Lo sub-district, Chun district,
indicating signs of ancient human habitation in the region.
The evidence mentioned above could offer insights into the dynamic historical

developments of Phayao and the construction of its ancient city. According to
generational accounts, Khun Chom Tham, a descendant of Lao Chakkarat or Grandfather
ชาวบ้านก�าลังหาปลาในกว๊านพะเยา ภาพถ่ายเมื่อประมาณปี พ.ศ.2465-พ.ศ.2470
Villagers were fishing in Kwan Phayao. (Photo was taken circa 2465-2470 B.E. or A.D. 1922-1927) Chao Lao Jok of Hiran Nakorn Ngoen Yang in Chiang Saen, led people in building

10 พะเยา เที่ยวฟิน in…ทะเลหมอก พะเยา เที่ยวฟิน in…ทะเลหมอก 11